تاج‌الملوک

 
تاج‌الملوک آیرملو
تولد ۱۷ مارس ۱۸۹۶
مرگ ۱۰ مارس ۱۹۸۲
۸۶ سالگی
آکاپولکو، مکزیک
لقب‌ها ملکهٔ مادر، نیم‌تاج خانم
ملیت ایرانی
همسر رضاشاه،
قاسم ملک‌پور، رحیم‌علی خرم
فرزندان محمدرضا،
اشرف، شمس،
علیرضا پهلوی
والدین تیمور خان آیرملو

تاج‌الملوک آیرُملو معروف به «ملکه مادر» دومین همسر رضاشاه پهلوی است..

تاج‌الملوک دختر یاور (سرگرد) تیمور خان آیرملو از خاندان مهاجر و از خوانین بزرگ سوادکوه مازندران و از سران قزاق بود که در ۱۵ رجب ۱۲۹۴ (۴ سنبله ۱۲۵۶/‏۲۶ ژوئیه ۱۸۷۷) در سن ۲۴ سالگی یا به قولی ۱۸ سالگی به عقد رضا خان در آمد.

وی مادر محمدرضا و اشرف است. وی پس از پادشاهی رضاشاه پهلوی، «ملکهٔ مادر» لقب گرفت.

وی در سال ۱۲۹۵ خورشیدی به عقد رضاخان میرپنج درآمد. در آن هنگام رضاخان چهل سال و تاج‌الملوک ۲۵ سال داشت.[۱] او زمانی که هنوز رضا شاه افسر آتریاد قزاق بود، با وی ازدواج کرد. رضاخان برای تشکیل خانواده خود در محله سنگلج خانه‌ای اجاره نمود و ظرف مدت ۵ سال صاحب چهار فرزند (دو دختر و دو پسر) شد.[۲] این چهار فرزند شمس پهلوی، محمدرضا (محمدرضا شاه پهلویاشرف پهلوی و علیرضا پهلوی نام دارند. تاج‌الملوک پس از به سلطنت رسیدن رضا شاه پهلوی، به علت اینکه مادر ولیعهد محسوب می‌شد از اعتبار و نفوذ ویژه‌ای برخوردار شد که آن را در دوران سلطنت پسرش نیز حفظ کرد. او بعد از رضا شاه دوبار شوهر اختیار می‌کند: قاسم ملک‌پور و رحیم‌علی خرم.

تاج‌الملوک در دوران پادشاهی رضاشاه یک بانوی درباری و ملکه ایران بود و اجازه دخالت در مسائل سیاسی را نداشت و تنها در امور مالی فعالیت می‌کرد. وی در سال ۱۳۱۲ برای دیدار محمدرضا سفرهایی به آلمان، سویس و فرانسه داشت. تاج‌الملوک از طرفداران ترویج فرهنگ غربی در دربار ایران بود.[۳]

تاج‌الملوک همچنین در روستای مردآباد کرج کاخی ساخت و این روستا را شاهدشت (ماهدشت امروزی) نامید. این کاخ امروزه ساختمان شهرداری ماهدشت است. تاج‌الملوک آیرملو در زمان انقلاب ۱۳۵۷ به کاخ خود در آمریکا هجرت کرد و همراه فرزندش شمس در آن‌جا ساکن شد.[۴]

تاج‌الملوک در روز ۱۰ فروردین ۱۳۵۹ در آکاپولکوی مکزیک بر اثر کهولت درگذشت و به خاک سپرده شد